Om dit filmpje te kunnen kijken, heeft u Flash nodig

Om dit filmpje te kunnen kijken, heeft u Flash nodig

Het jaar is 1935 1835, ergens op Het Kanaal, tussen Hoek van Holland en Harwich. Op een schip ontmoeten we de 42-jarige Caspar Reuvens. Hij reist eersteklas, zoals zijn stand hem verplicht. Reuvens is namelijk een belangrijk persoon in Nederland, vooral in Leiden. Reuvens was namelijk één van de belangrijkste hoogleraren van Leiden.

Meer weten?

Onderweg
Caspar Reuvens is onderweg naar huis, naar zijn geliefde woonplaats Leiden, na een trip naar Londen. Reuvens is daar vaak te vinden: hij koopt daar afgietsels van standbeelden. Deze afgietsels gebruikt hij weer om standbeelden te maken in Leiden: Reuvens is namelijk de oprichter en directeur van het “Archaeologisch Cabinet der Hoogeschool”: een heel museum gewijd aan de archeologie, gevuld met de mooiste schatten uit de oudheid. Bovendien is hij verbonden aan de Universiteit van Leiden als de eerste buitengewoon hoogleraar archeologie… van de wereld.

Meer weten?

Verkoudheidje
Caspar Reuvens heeft dus alle reden om in zijn nopjes te zijn. Hij heeft bovendien nog een hoop om naar vooruit te kijken: hij werkt aan een publicatie over vreemde overblijfselen die door zijn team gevonden zijn in Tunesië van ca. 100 jaar na Christus. Hij heeft tekenen gevonden van een enorme welvaart, maar de steden daar behoorden niet tot die van het Romeinse Rijk. Vermoed wordt dat deze resten misschien wel tot de grootste rivaal van Rome uit die tijd behoorden. Voordat hij echter verder kan werken aan deze doorbraak, neemt Reuvens zich op de boot voor om eerst even een weekje thuis te blijven: Hij voelt zich toch niet helemaal fit. Misschien was het gewoon de bootreis, maar waarschijnlijk betrof het een eenvoudig verkoudheidje.

Breestraat 27
Thuisblijven is voor de ondernemende en drukbezette Reuvens wel een soort straf. Aan het huis waar Reuvens woonde lag het zeker niet: een prachtig herenhuis aan de Breestraat in Leiden, op nummer 27.

Meer weten?

Arentsburg
Stilzitten was simpelweg niet Reuvens zijn ding. Met van alles en nog wat was hij bezig. Zo bestudeerde hij ook de vondsten van één van de grootste opgravingen van Romeinse resten in Nederland. Uiteraard gehouden onder zijn leiding, op het landgoed Arentsburg, vlakbij Voorburg. Maar ook dat zou moeten wachten totdat Caspar Reuvens weer wat was opgeknapt.

Meer weten?

Schimmelen
Als hij toch niet kon werken de komende paar dagen, kon hij wel even nadenken over een luxeprobleem dat Reuvens achtervolgde: via zijn assistent in Livorno, Italië had hij enkele jaren geleden een enorme collectie van Egyptische archeologische schatten gekocht. Het was zo enorm veel dat het absoluut niet paste in de bescheiden ruimte die Reuvens was toegewezen voor zijn Archeologisch Kabinet, een nieuw pand aan de Houtstraat. Een eerste schatting van Caspar Reuvens was dat de collectie niet eens zou passen in de museumruimte naast zijn pand: het grote Museum der Natuurlijke Historie aan het Rapenburg. Haast was wel geboden: De waardevolle Egyptische verzameling lag momenteel weg te rotten en te schimmelen in de Hortus Botanicus aan de overkant, totdat Reuvens een geschiktere locatie had gevonden.

Meer weten?

Welterusten
Een beetje piekerend over al het bovenstaande sukkelt Caspar Reuvens aan boord van de veerboot in slaap. Hopelijk zou hij zich snel wat beter voelen. Er was immers nog genoeg te doen. Gelukkig was er morgen weer een dag.

Helaas alleen niet voor Caspar Jacob Christiaan Reuvens.

Meer weten?

Dit verhaal is mede tot stand gekomen met behulp van de uitvoerige hulp van Dr. Ruurd Halbertsma, werkzaam bij het Rijksmusem van Oudheden. Hij schreef een boek waarin Reuvens de hoofdpersoon is: “Scholars, Travellers and Trade”. De Nederlandse vertaling van dit boek is momenteel in productie.

Om een beetje een idee te krijgen hoe het er uit ziet is hier een foto-impressie.

Diep verborgen binnen in het LUMC zit een bibliotheek, genaamd Walaeus bibliotheek. Misschien lijkt het raar om een bibliotheek in een ziekenhuis te hebben, maar in het Leids Universitair Medisch Centrum valt veel te leren.

De bibliotheek bevat 50.000 papieren boeken en ongeveer 2876 digitale boeken, de zogenaamde e-books. Een e-book is een elektronisch boek. Het is een beeldscherm dat in verschillende maten verkrijgbaar is. Op deze ‘computer’ kan men boeken downloaden via de bibliotheek of kopen via speciale Internetsites

E-books zijn dan misschien de toekomst, toch is dit niet het pronkstuk van de bibliotheek. De 7.500 wetenschappelijke tijdschriften zijn de trots van de collectie, volgens het hoofd van de Walaeus bibliotheek Han Belt. “Ook hebben we praktisch alle Leidse medische dissertaties, de trots van de Raad van Bestuur!”

Met dagelijks 3.500 bezoekers op de website en 350 bezoekers in de bibliotheek kan het voorkomen dat er een boek niet aanwezig is in de Walaeus. “De boeken die niet aanwezig zijn in de bibiliotheek worden aangevraagd bij andere Nederlandse ziekenhuizen en als ze daar niet aanwezig zijn bij de British Library of Zentral Bibliothek Medizin in Keulen”, aldus Belt.

Een bibliotheek binnen een universitair ziekenhuis heeft ook te maken met veel studenten Geneeskunde en Biomedische Wetenschappen. “De 240 studie plekken zijn tot ’s avonds vol als er tentamens zijn. Al zijn er toch meer studenten Geneeskunde dan Biomedische Wetenschappen.”

Maar wat maakt de Walaeus bibliotheek bijzonder in vergelijking met de gewone universitaire bibliotheek? Volgens Belt komt dat doordat er één-op-één naar literatuur gezocht wordt; een informatiespecialist samen met degene die de vraag heeft gesteld. Maar ook omdat er aan beginnende studenten les wordt gegeven in Informatievaardigheden en dat wij in het curriculum “Klinisch wetenschappelijke vaardigheden” zijn opgenomen. Dit alles vindt plaats in de Walaeus Bibliotheek waar zich ook de onderwijsruimtes bevinden. De Walaeus bibliotheek is dus wel meer dan zomaar een verzameling boeken in het Leids Universitair Medisch Centrum.

Ervaring van een studente Biomedische wetenschappen

Saskia, ouderejaars studente biomedische wetenschappen is vaak te vinden in de bibliotheek, ongeveer twee keer per week. Vooral de treinstellen bij de bibliotheek zijn een favoriete leerplek, “Ik zit hier vaak de hele dag omdat het een relaxte plek is waar veel ruimte is voor een aantal studenten.” Naast goede studieplekken heeft de bieb de studenten nog meer te bieden. Er is toegang tot de catalogus van de bibliotheek, waar je snel kunt zien of boeken uitgeleend zijn en eventueel meteen kunt reserveren. “ De bibliotheek heeft aparte ruimtes waar veel computers staan met een snelle internetverbinding en je kunt hier ook voordelig printen” vertelt Saskia. Zelfs als ze buiten het LUMC les heeft komt ze hier terug om met medestudenten te studeren “Het idee van de treinstellen is leuk. Ook is het gezellig, doordat er veel andere studenten zijn en het is vaak ook lekker warm”.

Philipp von Siebold

De Duitse arts Philipp Franz Balthasar von Siebold werkte in het begin van de 19de eeuw in Japan in dienst van het Nederlands Oost-Indische leger. Hij woonde op het kunstmatige eilandje Deshima, waar de Nederlandse handelspost was gevestigd.

Het was in principe niet mogelijk om Deshima te verlaten, maar als arts had Siebold het privelege om Japan zo nu en dan te bezoeken. Nadat hij een invloedrijke lokale ambtenaar had genezen, mocht Siebold zelfs een kleine kliniek openen buiten de Nederlandse handelspost.

De eerste liefde

Kusomoto Sonogi

In het najaar van 1823 ontmoette Siebold tijdens een huisbezoek de zestienjarige Kusomoto Sonogi, en ze werden onmiddelijk verliefd. Er doen verschillende verhalen de ronde over hoe Siebold en Otaki – zoals hij haar liefkozend noemde – bij elkaar konden leven op Deshima. Vrouwen mochten Deshima niet bezoeken, maar voor courtisanes werd een uitzondering gemaakt. Otaki zou een courtisane zijn, of had zich uit liefde voor Siebold als courtisane laten registreren.

In de tijd dat ze op Deshima samenleefden, hielp Otaki veel in de school die Siebold had op het eiland. Ondanks dat het verboden was om buitenlanders de Japanse taal te leren, deed Otaki dit toch. Vier jaar na hun ontmoeting werd in 1827 hun dochter Oine geboren. Maar kinderen mochten niet op Deshima wonen en daarom verhuisde Otaki met hun kind naar de stad. Siebold bezocht hen elke dag en zorgde dat het ze aan niets ontbrak.

In 1829 werd Siebold ervan verdacht te spioneren voor de Russische staat, omdat hij in het bezit was van verboden kaarten van Japan. Hij werd voor eeuwig verbannen uit Japan en vertrok met zijn hele verzameling naar Nederland. Zijn geliefde en kind bleven achter, want voor Japanners was het verboden het land te verlaten.

20 jaar later werd de verbanning opgeheven en ging Siebold nog één keer terug naar zijn geliefde Japan. Hij bezocht Otaki en hun dochter Oine, die ondertussen de eerste vrouwelijke arts van Japan was geworden. Zij zou later een beroemd verloskundige worden.

De tweede liefde

Helene von Gagerne

Na zijn verbanning vestigt Siebold zich in Nederland. Het klimaat bevalt hem echter niet en daarom reist hij regelmatig af naar Duitsland. Tijdens een van deze reisjes ontmoet hij zijn tweede liefde, de 25-jarige Helene von Gagerne. Op 10 juli 1845, wanneer Siebold 50 jaar is, trouwen ze met elkaar. Ze gaan in Leiden wonen en krijgen al snel hun eerste zoon: Alexander. In de jaren daarna worden nog drie kinderen geboren: Helene, Mathilde en Heinrich.

Siebold sterft in 1866 op zeventig jarige leeftijd in München. Helene sterft elf jaar later en wordt naast haar echtgenoot begraven.

Academiegebouw

Sinds 1516 staat het gebouw aan het Rapenburg, maar voordat het een universiteitsgebouw was deed het dienst als kerk. Het naastgelegen klooster van de ‘Witte Nonnen’ is afgebroken en de Beeldenstorm heeft het interieur verwoest, maar het Academiegebouw ademt nog steeds de imponerende sfeer van een kerk uit.
De vele vertrekken hebben ieder al meerdere taken vervuld.

Veranderingen
In 1616 heeft een grote brand het pand hevig aangetast waarbij ‘nyets en was overgebleven dan ’t staende muyrwerk’. Hierna zijn het klein en groot auditorium ontstaan uit het opsplitsen van de kapel. Deze is opgedeeld in twee etages, waarbij al het bouwkundig vernuft van deze tijd nodig was om de twee zalen te maken. De hoge ramen moesten ‘verdeeld’ worden over beide etages, en vooral in het groot auditorium op de begane grond gaf dit problemen. Doordat de ramen te hoog lagen kwam er te weinig licht binnen, dit is later aangepast door de ramen naar beneden te verlengen. Beide auditoria worden nu gebruikt voor officiële gebeurtenissen zoals het benoemen van professoren, vroeger werd er gewoon college gegeven.
Ook de collegekamer en Senaatskamer zijn gebruikt om colleges te geven; studenten rechten, geneeskunde en ook wiskunde liepen hier regelmatig in en uit. Het Zweetkamertje heeft echter wel de grootste verandering in functie gehad. Ooit begon deze ruimte als opslag voor turf voor de kachels in het gebouw, maar belangrijkere taken wachtte de kamer. Er volgden colleges theologie, de Senaat zetelde er voor een tijdje en eindexamens werden in deze ruimte afgenomen. Dit laatste is ook waar het de naam ‘Zweetkamertje’ aan heeft te danken.

Ingang Zweetkamertje

‘Beklad’ Rijksmonument
Victor de Stuers wordt beschouwd als de oprichter van de Nederlandse Monumentenzorg, maar is waarschijnlijk de eerste die het Academiegebouw (ook een rijksmonument) ‘bekladde’. Als jongeman liet hij zich een nacht opsluiten in het gebouw. Deze nacht heeft hij tekenend doorgebracht; hij heeft het leven van een student in beeld gebracht. De tekeningen beginnen op de begane grond en lopen door tot aan het Zweetkamertje zelf. Hier heeft hij de laatste stappen van de student getekend: afwachtend, in spanning voor het eindresultaat en vervolgens blij en opgelucht na het behalen van het diploma.

Tekenen in het Zweetkamertje

In het huidige Sylviuslaboratorium op de Wassenaarseweg huist het Biologie Instituut Leiden (IBL). Verschillende onderzoeksgroepen doen hier wetenschappelijk onderzoek. Neem de lift en ontdek welk boeiend onderzoek de biologen hier doen.

Om deze video te kunnen bekijken, heeft u Flash nodig.

Bronnen