Innovatief onderzoek in universiteitsstad Leiden kan niet zonder de Fijn Mechanische Dienst. Wat gebeurt er daar dan? Wie zijn die mensen en wat doen ze? Waarom zijn ze zo belangrijk voor de wetenschap? Wij gingen op onderzoek uit en waagden een blik achter de schermen.

Afdelingschef Ewie de Kuijper leidt ons graag rond. De eerste blik die we in de ruimte werpen zegt al genoeg: deze ruimte is eigenlijk veel te klein voor al het gereedschap en de machines die zich hier bevinden. Bureaus zijn bezaaid met bouwplannen van ingewikkelde constructies. Machines malen, er wordt veel heen en weer geroepen. Het is duidelijk, hier wordt gewerkt.

Wat gebeurt er bij de FMD? De medewerkers van de FMD bieden technische en mechanische hulp aan onderzoekers. De Kuijper: “We voeren taken uit voor het LION, (leids Instituut voor Onderzoek in de Natuurkunde) maar ook voor de sterrewacht en het Lorenzcenter. Bovendien staan we altijd open voor het realiseren van ideeën van studenten. Wanneer we bij practica ondersteuning bieden door hun ideeën direct te realiseren, zie je zo’n student opbloeien. Persoonlijke aandacht werkt enorm motiverend.”

“Elke medewerker van het team beschikt over dezelfde vaardigheden. Nieuwe kennis wordt zo snel mogelijk overgedragen, zodat iedereen specialist blijft op alle mechanische onderdelen. Meestal vindt de hulp aan een onderzoeker één op één plaats; door deze vorm van communicatie is discussie mogelijk. Communiceren met een natuurkundige is heel anders dan met bijvoorbeeld een bioloog. Natuurkundigen weten vaak concreet te benoemen wat ze willen, biologen gaan wat vaker de discussie aan om tot een goed eindproduct te komen.”

De kracht van de FMD
De fijn mechanische dienst adviseert over het ontwikkelen van meetapparatuur en fabriceert op maat gemaakte producten die niet (direct) leverbaar zijn. Ze weten wat ze kunnen maken en wat ze aan moeten schaffen. Soms worden ook producten aangeschaft die de FMD vervolgens bewerkt om tot een innovatief product te komen. In vergelijking met andere universitaire mechanische diensten zijn ze uitzonderlijk experimenteel. De Kuijper ziet dit als de kracht van zijn afdeling. “We willen vernieuwen, we gaan elke keer een stapje verder. Maar: alles is realiseerbaar!”

Aan deze gedreven houding zit nog een ander voordeel. De Kuijper merkt op dat de weg naar de start van een onderzoek nog veel langer had kunnen zijn als de FMD niet voor de Leidse onderzoeker had klaargestaan. “Het voordeel van een mechanische dienst die direct verbonden is aan een universiteit, is dat onderzoek direct uitgevoerd kan worden. Je hoeft als onderzoeker niet naar een externe dienst om goedkeuring te krijgen.”

De nature & nurture van vogels
Wetenschappers vanuit allerlei hoeken kloppen aan bij de mannen van de FMD. In het Sylviuslaboratorium wordt het gedrag van dieren bestudeerd. Zo kunnen biologen erachter komen of bepaald gedrag is aangeleerd of aangeboren. In samenwerking met de elektronische dienst en de onderzoekers heeft de FMD een speciaal kooitje voor vogels gemaakt. In de achterwand zitten gaten waarin sensoren geplaatst worden.

Deze kunnen later ingenieus vanaf een systeembord worden bediend. Voor het realiseren van deze proefopzet is een natuurkundige nodig, maar ook een medicus om de ethische situatie te controleren. De bioloog is uiteraard vereist om het gedrag van de vogeltjes te observeren.

Op weg naar de pijnloze vaccinatie
Ook in de medische branche staat de FMD haar mannetje. Op dit moment wordt er hard gewerkt aan een nieuwe methode om pijnloos te vaccineren. De FMD heeft een injectie-apparaat ontwikkeld in samenwerking met medische onderzoekers. Het ziet eruit als een soort dikke pen, maar zou uiteindelijk een alternatief voor de gevreesde injectienaald kunnen zijn.

Het prototype + het model dat weergeeft hoe het systeem in de injectiepen in elkaar zit.

In de ‘pen’ zit een klein ‘chipje’ met 16 micronaaldjes. Deze naaldjes worden in de huid geschoten door middel van een klik met de pen. Hierdoor onstaan er kleine gaatjes in de huid. Omdat de naaldjes zo ontzettend dun en klein zijn, beschadigen ze alleen de beschermlaag van de huid. Het deel van de huid waar de zenuwen zich bevinden, wordt niet doorboord, bij de gangbare manier van vaccineren gebeurt dit wel. Daarom gaat dit gepaard met een scherpe pijnscheut.
Het vaccin kan door je lichaam worden opgenomen door het via de 16 naaldjes te injecteren in de huid. Ook kan er een pleister, die het vaccin bevat, op de 16 gaatjes in je huid worden geplakt. Dit is in principe hetzelfde concept als de nicotinepleister.

De microchip met de 16 gaatjes

Onze indruk van deze afdeling
Zo met onze neus er boven op, realiseren we ons dat alles wat hier wordt gedaan een enorm precisiewerk is. Er moeten zo veel ingewikkelde constructies gemaakt worden. Dit alles volgens strikte voorschriften, er mogen absoluut geen fouten gemaakt worden. Sommige medewerkers zijn bijvoorbeeld jaren bezig met één opdracht. Wat opvalt is de toegewijde houding van de mensen die hier rondlopen. Het geeft ons, als masterstudenten van de Universiteit Leiden, het gevoel dat elk creatief onderzoek uitgevoerd kan worden.