Academiegebouw
Midden in de stad aan het Rapenburg staat het Academiegebouw. Veel mensen zullen dit statige pand alleen kennen als ‘het gebouw naast de Hortus Botanicus’.

Het is echter een belangrijk gebouw voor de universiteit, waar verschillende plechtigheden plaatsvinden: afstuderen, benoemingen van hoogleraren en ook bijeenkomsten en recepties.
De Koningin opende in augustus 2009 het gebouw na een grote renovatie. Niet de eerste oplapbeurt, want dit gebouw heeft tweemaal een Beeldenstorm en ook het Beleg (en ontzet) van Leiden moeten doorstaan.

Sinds 1516 staat het gebouw aan het Rapenburg, maar voordat het een universiteitsgebouw was deed het dienst als kerk. Het naastgelegen klooster van de ‘Witte Nonnen’ is afgebroken en de Beeldenstorm heeft het interieur verwoest, maar het Academiegebouw ademt nog steeds de imponerende sfeer van een kerk uit.
De vele vertrekken hebben ieder al meerdere taken vervuld.

Veranderingen
In 1616 heeft een grote brand het pand hevig aangetast waarbij ‘nyets en was overgebleven dan ’t staende muyrwerk’. Hierna zijn het klein en groot auditorium ontstaan uit het opsplitsen van de kapel. Deze is opgedeeld in twee etages, waarbij al het bouwkundig vernuft van deze tijd nodig was om de twee zalen te maken. De hoge ramen moesten ‘verdeeld’ worden over beide etages, en vooral in het groot auditorium op de begane grond gaf dit problemen. Doordat de ramen te hoog lagen kwam er te weinig licht binnen, dit is later aangepast door de ramen naar beneden te verlengen. Beide auditoria worden nu gebruikt voor officiële gebeurtenissen zoals het benoemen van professoren, vroeger werd er gewoon college gegeven.
Ook de collegekamer en Senaatskamer zijn gebruikt om colleges te geven; studenten rechten, geneeskunde en ook wiskunde liepen hier regelmatig in en uit. Het Zweetkamertje heeft echter wel de grootste verandering in functie gehad. Ooit begon deze ruimte als opslag voor turf voor de kachels in het gebouw, maar belangrijkere taken wachtte de kamer. Er volgden colleges theologie, de Senaat zetelde er voor een tijdje en eindexamens werden in deze ruimte afgenomen. Dit laatste is ook waar het de naam ‘Zweetkamertje’ aan heeft te danken.

Zweetkamertje
De laatste examens van een student werden afgenomen in het Zweetkamertje, waarna de professor de student alleen achterliet. Zwetend zat een student dan te wachten totdat hij de uitslag van zijn tentamen te horen zou krijgen. In het gebouw is deze hele handeling mooi weergegeven in tekeningen van Victor de Stuers.

‘Beklad’ Rijksmonument
Victor de Stuers wordt beschouwd als de oprichter van de Nederlandse Monumentenzorg, maar is waarschijnlijk de eerste die het Academiegebouw (ook een rijksmonument) ‘bekladde’. Als jongeman liet hij zich een nacht opsluiten in het gebouw. Deze nacht heeft hij tekenend doorgebracht; hij heeft het leven van een student in beeld gebracht. De tekeningen beginnen op de begane grond en lopen door tot aan het Zweetkamertje zelf. Hier heeft hij de laatste stappen van de student getekend: afwachtend, in spanning voor het eindresultaat en vervolgens blij en opgelucht na het behalen van het diploma.

Tekenen op de muur
Vandaag de dag hoeven studenten het Zweetkamertje pas in als ze weten dat ze geslaagd zijn. Geen gespannen afwachten dus meer in deze ruimte aan het Rapenburg. Studenten mogen bij het behalen van hun diploma hun handtekening op de muur zetten. Een Leidse traditie die de meeste studenten toch wel heel leuk vinden. Je bent ook omringd door een aantal groten der aarde als je gaat tekenen in het Zweetkamertje: Winston Churchill, Nelson Mandela en ook koningin Beatrix en prins Willem-Alexander hebben hun naam op de muur gezet.