Caspar Reuvens
Het jaar is 1935 1835, ergens op Het Kanaal, tussen Hoek van Holland en Harwich. Op een schip ontmoeten we de 42-jarige Caspar Reuvens. Hij reist eersteklas, zoals zijn stand hem verplicht. Reuvens is namelijk een belangrijk persoon in Nederland, vooral in Leiden. Reuvens was namelijk één van de belangrijkste hoogleraren van Leiden.
Meer weten?
Caspar Reuvens werd geboren op 22 januari 1793 in Den Haag. De vader van Caspar, Jan Reuvens, was een succesvol jurist. Zijn moeder zou overlijden toen Caspar pas vijf was. Reuvens junior was enig kind, waardoor het gezin Reuvens maar uit twee personen bestond.
De visie van vader Reuvens was dat zijn zoon ook in de justitie terecht moest komen. Daarom studeerde hij rechten, maar de interesse van Caspar lag ergens anders. Hij deed naast zijn rechtenstudie ook klassieke talen.
Toen Jan Reuvens tijdens de studie van zijn zoon naar Parijs kon vertrekken voor zijn werk, vroeg hij of Caspar meekwam. Die deed dat en hij studeerde daar verder. Toen ze daar in 1811 aankwamen waren het net de hoogtijdagen van het Napoleaanse Keizerrijk: overal in Parijs werden prachtige nieuwe gebouwen gebouwd, geheel in de stijl van de Oude Romeinen. Gefascineerd door deze architectuur bezocht Caspar Reuvens het Louvre Museum. Toen wist hij het: hij wilde zoiets ook realiseren in Nederland.
Onderweg
Caspar Reuvens is onderweg naar huis, naar zijn geliefde woonplaats Leiden, na een trip naar Londen. Reuvens is daar vaak te vinden: hij koopt daar afgietsels van standbeelden. Deze afgietsels gebruikt hij weer om standbeelden te maken in Leiden: Reuvens is namelijk de oprichter en directeur van het “Archaeologisch Cabinet der Hoogeschool”: een heel museum gewijd aan de archeologie, gevuld met de mooiste schatten uit de oudheid. Bovendien is hij verbonden aan de Universiteit van Leiden als de eerste buitengewoon hoogleraar archeologie… van de wereld.
Meer weten?
De kans om een museum zoals het Louvre te bouwen in Nederland kreeg Reuvens in 1818, toen hij aan de Universiteit van Leiden werd aangesteld als buitengewoon hoogleraar in de archeologie. Dat was een vooruitstrevende stap van de Leidse Universiteit: nog nooit eerder was iemand benoemd in dit opkomende vak.
Daarnaast begon Reuvens ook met het opzetten van het Archaeologisch Cabinet der Hoogeschool. Hij kreeg een redelijk klein gebouw toegewezen aan de Houtstraat, naast het Rijksmuseum van Natuurlijke Historie, de gedeeltelijke voorloper van het huidige Naturalis. Reuvens’ museum zou later uitgroeien tot het huidige Rijksmuseum van Oudheden, nu geheel gevestigd aan het Rapenburg.
Op bovenstaande afbeelding is een schets te zien van de indeling van het Archaeologisch Cabinet der Hoogeschool, ten tijde van het directeurschap van Reuvens.
Verkoudheidje
Caspar Reuvens heeft dus alle reden om in zijn nopjes te zijn. Hij heeft bovendien nog een hoop om naar vooruit te kijken: hij werkt aan een publicatie over vreemde overblijfselen die door zijn team gevonden zijn in Tunesië van ca. 100 jaar na Christus. Hij heeft tekenen gevonden van een enorme welvaart, maar de steden daar behoorden niet tot die van het Romeinse Rijk. Vermoed wordt dat deze resten misschien wel tot de grootste rivaal van Rome uit die tijd behoorden. Voordat hij echter verder kan werken aan deze doorbraak, neemt Reuvens zich op de boot voor om eerst even een weekje thuis te blijven: Hij voelt zich toch niet helemaal fit. Misschien was het gewoon de bootreis, maar waarschijnlijk betrof het een eenvoudig verkoudheidje.
Breestraat 27
Thuisblijven is voor de ondernemende en drukbezette Reuvens wel een soort straf. Aan het huis waar Reuvens woonde lag het zeker niet: een prachtig herenhuis aan de Breestraat in Leiden, op nummer 27.
Meer weten?
Het oude huis van Reuvens staat er nog steeds. Op de deur is nog steeds de deurklopper bevestigd die Reuvens speciaal heeft laten maken van een stuk tafelpoot, één van de vondsten die hij zelf gedaan heeft. Vergelijk maar eens het originele stuk (boven) met de deur van Breestraat 27.
Tevens is er nog een plaquette te vinden die herinnert aan de vroegere bewoner.
Na het overlijden van Reuvens zou zijn gezin (hij was getrouwd met de schrijfster Louise Blussé en zij hadden samen twee dochters en een zoon) hier blijven wonen. Toen zijn laatste dochter overleed schonk zij het huis aan de gemeente Leiden. Daar werd toen een bibliotheek gehuisvest, mede gevuld met de collectie boeken van Caspar Reuvens en zijn vrouw. Oudere inwoners van Leiden zullen deze bibliotheek nog wel herinneren onder de naam Reuvensbibliotheek. Ongeveer vijftig jaar geleden ging de bibliotheek op in een collectief van Leidse bibliotheken.
Arentsburg
Stilzitten was simpelweg niet Reuvens zijn ding. Met van alles en nog wat was hij bezig. Zo bestudeerde hij ook de vondsten van één van de grootste opgravingen van Romeinse resten in Nederland. Uiteraard gehouden onder zijn leiding, op het landgoed Arentsburg, vlakbij Voorburg. Maar ook dat zou moeten wachten totdat Caspar Reuvens weer wat was opgeknapt.
Meer weten?
Het Landgoed Arentsburg bestaat nog steeds, en ligt er nog hetzelfde bij als tweehonderd jaar geleden. Vergelijk maar eens de Google Maps foto met de opgraaftekeningen van Reuvens.
Met Streetview van Google Maps is het landgoed ook te bezichtigen:
Schimmelen
Als hij toch niet kon werken de komende paar dagen, kon hij wel even nadenken over een luxeprobleem dat Reuvens achtervolgde: via zijn assistent in Livorno, Italië had hij enkele jaren geleden een enorme collectie van Egyptische archeologische schatten gekocht. Het was zo enorm veel dat het absoluut niet paste in de bescheiden ruimte die Reuvens was toegewezen voor zijn Archeologisch Kabinet, een nieuw pand aan de Houtstraat. Een eerste schatting van Caspar Reuvens was dat de collectie niet eens zou passen in de museumruimte naast zijn pand: het grote Museum der Natuurlijke Historie aan het Rapenburg. Haast was wel geboden: De waardevolle Egyptische verzameling lag momenteel weg te rotten en te schimmelen in de Hortus Botanicus aan de overkant, totdat Reuvens een geschiktere locatie had gevonden.
Meer weten?
De uitvoerige Egyptische collectie van Reuvens is nog steeds de stevige basis van het Rijksmuseum van Oudheden. De vaste tentoonstelling wordt voor een groot deel gevuld met deze schatten uit de oudheid. Internationaal gezien staat het Rijksmuseum van Oudheden hierom ook echt op de kaart.
Welterusten
Een beetje piekerend over al het bovenstaande sukkelt Caspar Reuvens aan boord van de veerboot in slaap. Hopelijk zou hij zich snel wat beter voelen. Er was immers nog genoeg te doen. Gelukkig was er morgen weer een dag.
Helaas alleen niet voor Caspar Jacob Christiaan Reuvens.
Meer weten?
Caspar Reuvens overleed op 26 juli 1835 aan de gevolgen van een beroerte, nadat hij ziek terug gekomen was uit Engeland. Hij ligt begraven in het familiegraf Reuvens-Blussé, gelegen op het prachtige Vicoriaanse kerkhof aan het eind van de Groenesteeg.
Streetview van de begraafplaats in Google Earth:
Dit verhaal is mede tot stand gekomen met behulp van de uitvoerige hulp van Dr. Ruurd Halbertsma, werkzaam bij het Rijksmusem van Oudheden. Hij schreef een boek waarin Reuvens de hoofdpersoon is: “Scholars, Travellers and Trade”. De Nederlandse vertaling van dit boek is momenteel in productie.
Door: Martijn Guliker
Sleutelwoorden: archeologie, Breestraat, geschiedenis, hoogleraar, Reuvens, Rijksmuseum van Oudheden
Comment from Els Koeneman
Time 03/05/2010 at 12:30 pm
Leuk stukje over Reuvens, prikkelt to het aanklikken van de “meer weten” knoppen. Jaartal in de eerste zin lijkt me er 100 jaar naastzitten?