Abraham Gorlaeus, de oom van David Gorlaeus

David van Goorle werd in 1591 geboren in Utrecht als de zoon van een Friese moeder uit een adellijke familie en een protestante vader die was gevlucht uit Antwerpen, om zijn geloof.
Hij groeide op bij zijn grootouders in het dorpje Cornjum in Friesland. Onderwijs was heel belangrijk in de familie Van Goorle en David werd daarom naar de Latijnse school in Leeuwarden gestuurd. Op 24 juni 1606 ging hij filosofie studeren aan de Universiteit van Franeker. Hier kreeg hij onder andere les van hoogleraar Henricus de Veno.
In april van 1611 staat hij officieel ingeschreven als student theologie in Leiden. Maar notities in een vriendenboek van Engelbert van Engelen, doen vermoeden dat hij op 25 juni 1610 al in Leiden studeerde.
Op de jonge leeftijd van 21 jaar is Gorlaeus overleden en op 27 april 1612 begraven in een kerkje in Cornjum.

Aristoteles
Tijdens zijn studie waren de ideeën van Aristoteles nog heersend. Aristoteles dacht dat de wereld bestond uit vijf elementen: water, aarde, vuur en lucht. Tussen de lucht van de aarde en de hemel zat het vijfde element ether. Ook dacht Aristoteles dat elk deeltje tot in het oneindige deelbaar is, en dat je dus nooit een kleinste deeltje kunt hebben.

Gorlaeus streefde in tegen de gevestigde ideeën. En schreef daar uiteindelijk twee boeken over. Zijn hoofdwerk, Exercitationes Philosophicae, quibus universa fere discutitur Philosophia Theoretica, et plurima ac preacipua Peripateticorum dogmata evertuntur, werd in 1620 gepubliceerd. Zijn tweede werk, Idea Physicae – Schets der Natuur, is een verkorte versie van zijn hoofdwerk. Op een korte en bondige wijze en met een ironische ondertoon, worden Aristoteles’ leerstellingen bekritiseerd.

Elementen
In zijn boeken stelt hij dat alleen aarde en water afzonderlijke elementen zijn. Lucht is een algemene tussenstof en vuur is een gebeurtenis. Vuur kun je niet mengen met water en we eten ook geen vuur, dus kan het geen element zijn. Het vijfde element bestaat ook niet, tussen aarde en hemel is alleen lucht. Over vuur zegt hij:

Vuur is naar onze mening niet een zelfstandigheid, maar een bijkomstigheid, en niets anders dan een zeer intense hitte die licht heeft opgevat op grond der vetheid of olieachtigheid van brandbare stof. Vuur bestaat dus niet op zichzelf als zelfstandigheid, maar het is altijd een ding als bijkomstigheid.

Atomen
Volgens Gorlaeus bestaat er wel degelijk een kleinste deeltje en wel het atoom. Hij redeneert dat je wel een kleinste deeltje moet hebben, omdat ieder willekeurig ding eindig is. Het houdt ergens op. Maar als iets eeuwig zou kunnen delen, betekent dat je een eindig ding zou kunnen delen in een oneindig aantal delen. Dat vond hij niet kunnen.
En alleen atomen van de twee elementen, aarde en water, bestaan. Zij kunnen alle zichtbare dingen vormen door een verschil in samenstelling en ruimtelijke schikking. Over de atomen zegt hij:

De Gorlaeus Laboratoria in Leiden, vernoemt naar David van Goorle

Daarom stellen wij dat een lichaam kleinste ondeelbare deeltjes heeft, waaruit het is samengesteld en deze deeltjes stellen wij als hoegrootheden; want ook wij ontkennen dat iedere hoegrootheid deelbaar is.

Hiernaast bevat het boekje onderwerpen als de indeling van de natuur, de eigenschappen van de hemel, meteorieten, de aard van bewegingen en de ziel.

Naar aanleiding van zijn ideeën mag Gorlaeus gezien worden als een van de eerste atomisten. De atomisten kende een opleving tussen 1620 en 1640. Gorlaeus had zijn boeken al voor die tijd geschreven. Toch heeft hij weinig aanzien en erkenning. Waarschijnlijk doordat hij zo vroeg is gestorven en er vragen over zijn leven achter gebleven.

Motto
In het vrienden boek van Engelbert van Engelen is het volgende motto van Gorlaeus’ hand gevonden:
Ook als iedereen er een tegengestelde mening op na zou houden moet de waarheid verdedigd worden, en jij(bedoeld wordt de student) moet hierbij je eigen leraar als vijand beschouwen. Dit is je eeuwige opdracht.
Een motto dat illustreerd hoe Gorlaeus tegen de wereld aan keek en wat hem motiveerde om bij alles een vraagteken te zetten.