Pieter de la Court was politicoloog, econoom en zakenman in het Leiden van de 17e eeuw, beter bekend als de Gouden Eeuw. Hij schreef zowel economische als politieke werken, waarin hij zijn eigen verklaringen gaf voor het grote economische succes van Holland, het huidige Zuid- en Noord-Holland samen, in deze periode.

Vlaamse vluchtelingen
Na het Leids Ontzet in 1574 groeit de stad enorm en wordt het zelfs na Amsterdam de grootste stad van Nederland. Dit is vooral te danken aan de komst van Vlaamse vluchtelingen, die de lakenindustrie in Leiden een impuls geven. Onder deze vluchtelingen zijn ook de ouders van Pieter de la Court, die zich in 1613 in Leiden vestigen. Vier jaar later krijgen zij hun eerste zoon, Jacob, in 1618 volgt een tweede, Pieter. De broers krijgen later nog gezelschap van een zus, Johanna (1620) en een derde broer, Johan (1622).

Succes
Immigrantenzoon Pieter de la Court studeert aan de Universiteit Leiden en rondt op 25-jarige leeftijd zijn opleiding af. Daarna gaat hij, net als zijn vader, aan de slag als textielhandelaar. Samen met zijn jongere broer Johan zet hij een zeer succesvol handelshuis op, dat in 1650 al is uitgegroeid tot een van de grootste van Leiden, op dat moment het centrum van de wereld voor de textielhandel.

Hot item
Ook in die tijd zijn immigranten een ‘hot item’ in de samenleving en het is dan ook knap dat Pieter zich op weet te werken tot de sociale elite van Holland. Dit is mede te danken aan zijn vriendschap met een lid van het Leidse stadbestuur en huwelijken met familieleden van Johan de Witt, de leider van de Nederlandse Republiek tussen 1653 en 1672.

Onruststoker
Door de dood van zijn eerste vrouw en later zijn broer Johan, maakt De la Court rond 1660 zware tijden door. Juist in deze periode publiceert hij vrijwel al zijn werken. Hij staat in die tijd bekend als een zeer uitgesproken liberaal, die het kapitalistisch gedachtegoed verspreidt. In de politiek woedt een felle strijd tussen de ‘staatsgezinden’, die een republiek willen, en de ‘Prinsgezinden’, die het liefst de prins aan de macht zien. Pieter steekt zijn negatieve mening over het koningshuis niet onder stoelen of banken en wordt door zijn tegenstanders dan ook gezien als een onruststoker.

Gids naar succes
Twee van zijn bekendste werken zijn Welvaren van Leiden en Interest van Holland. Hierin beschrijft hij wat volgens hem de belangrijkste redenen zijn voor het economisch succes van respectievelijk Leiden en de Nederlandse Republiek in de Gouden Eeuw: vrije handel en de republiek als staatsvorm. Vooral laatstgenoemd boek wordt een gigantisch succes. De staatsgezinde partij neemt het over als zijn ‘partijprogramma’ en er verschijnen vertalingen in het Duits, Engels en Frans. Lange tijd zal het werk gelden als een gids naar economisch succes.

Vlucht
Ruziemaker De la Court heeft in de periode dat de eveneens staatsgezinde Johan de Witt aan de macht is veel politieke invloed. Als in het ‘rampjaar’ 1672 echter de voorstanders van de monarchie weer aan de macht komen, moet De la Court maken dat-ie weg komt. De Witt is al zonder enige vorm van proces opgehangen en om hetzelfde lot te ontlopen, vlucht hij naar Antwerpen. Vanaf dat jaar houdt hij zich stil. Een jaar later komt hij nog wel terug naar Nederland, maar leeft vanaf 1673 een relatief anoniem bestaan als koopman in Amsterdam. In 1685 overlijdt hij in diezelfde stad.

In Leiden herinneren de Pieter de la Courtstraat, een zijstraat van de Lammenschansweg, en ook het Pieter de la Courtgebouw nog aan de aanwezigheid van deze flamboyante rechtse rakker.